Một bước ngoặt cho mạng xã hội?

Đó là một khoảnh khắc trọng đại khi bồi thẩm đoàn ở Los Angeles tuần trước đã phán quyết Meta và YouTube có lỗi gây hại cho một người dùng trẻ tuổi, kết luận rằng các tính năng gây nghiện trong thiết kế sản phẩm của họ đã gây ra chứng lo âu và trầm cảm cho cô bé.

(Theo Nytimes)

Katrin đã trò chuyện với Cecilia Kang, người chuyên đưa tin về chính sách công nghệ, về những thay đổi có thể xảy ra sau phán quyết này. Liệu phán quyết về mạng xã hội có thể đi theo con đường của các vụ kiện mang tính bước ngoặt chống lại các tập đoàn thuốc lá lớn cách đây vài thập kỷ? 

Cecilia, liệu đây có phải là “khoảnh khắc thuốc lá lớn” của các tập đoàn công nghệ lớn, như một số đồng nghiệp của chúng ta đã nói không ?

Còn quá sớm để khẳng định chắc chắn. Nhưng đây là điều gần nhất mà chúng ta có thể thấy được sự chịu trách nhiệm thực sự từ các công ty truyền thông xã hội này.

Các công ty thuốc lá lớn đã bị giám sát chặt chẽ trong nhiều thập kỷ trước khi tác hại của việc hút thuốc được thừa nhận rộng rãi. Vì vậy, câu hỏi đặt ra là, liệu người tiêu dùng có bắt đầu quay lưng lại với mạng xã hội giống như cách họ đã từng từ bỏ thuốc lá hay không?

Điều đó thực sự đáng sợ đối với những công ty công nghệ hùng mạnh này. Về cơ bản, họ không bị ràng buộc bởi bất kỳ quy định nào ở Mỹ và có rất nhiều không gian để phát triển sản phẩm của mình mà hầu như không có sự giám sát nào.

Trước đây đã từng có những vụ kiện chống lại các công ty công nghệ. Vậy lần này có gì khác biệt?

Các luật sư và nguyên đơn trong những vụ kiện này đang lập luận rằng công nghệ này gây hại cho con người — giống như thuốc lá, giống như thuốc phiện.

Họ cho rằng các công ty công nghệ đã tạo ra những nền tảng gây nghiện. Các công cụ như cuộn vô hạn và thuật toán đề xuất khiến người dùng muốn quay lại sử dụng nhiều hơn nữa — đặc biệt là người dùng trẻ tuổi, những người có não bộ vẫn đang phát triển và dễ bị ảnh hưởng bởi những thủ thuật công nghệ này.

Đây là một chiến lược pháp lý mới và khéo léo vì nó vượt qua được rào cản pháp lý rất mạnh mẽ mà các công ty công nghệ đã dựa vào để che chở trong ba thập kỷ qua.

Hãy kể cho tôi nghe về chiếc khiên đó.

Tấm chắn pháp lý đó là một điều luật có tên là Điều 230 của Đạo luật về Sự trong sạch trong Truyền thông năm 1996. Về cơ bản, đó là một điều khoản bảo vệ ngôn luận, quy định rằng các công ty internet không thể bị buộc chịu trách nhiệm về những gì người dùng đăng tải. Vì vậy, Meta có thể nói, được rồi, ai đó đã nói điều gì đó vô cùng phỉ báng trên Facebook, nhưng bạn không thể kiện chúng tôi. Bạn chỉ có thể kiện người đã đăng bài.

Nhưng điều chúng ta thấy trong các vụ kiện về nghiện mạng xã hội là họ né tránh lập luận về tự do ngôn luận bằng cách nói rằng, chúng tôi không thực sự quan tâm đến ngôn luận. Chúng tôi quan tâm đến cách các bạn đã thiết kế các nền tảng của mình sao cho gây hại và gây nghiện.

Meta và YouTube muốn kháng cáo. Khả năng họ thắng kiện là bao nhiêu?

Điều đó không phải là không thể. Quyết định tuần trước được đưa ra bởi bồi thẩm đoàn — nói cách khác, những người bình thường có thiện cảm với lập luận của nguyên đơn. Nhưng nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng thẩm phán tòa phúc thẩm có thể sẽ có thiện cảm hơn với lập luận của các công ty truyền thông xã hội: Chúng tôi là các nền tảng ngôn luận, các vị nên bảo vệ quyền tự do ngôn luận.

Tóm lại, sẽ cần nhiều phán quyết chống lại các công ty công nghệ trước khi chúng ta có được một tiền lệ pháp lý vững chắc.

Liệu phán quyết tuần trước có khuyến khích thêm nhiều vụ kiện tụng nữa không?

Chắc chắn rồi. Hơn 2.000 vụ kiện đã được đệ trình. Và càng nhiều vụ kiện thắng, thì càng có nhiều vụ kiện khác sẽ được giải quyết.

Số tiền 6 triệu đô la được trao cho một nguyên đơn vào tuần trước có thể không nhiều đối với Meta và YouTube. Nhưng nó có thể thay đổi cuộc sống của một người. Hơn nữa, mọi người tin rằng đây là điều đúng đắn cần làm, để đưa ra một lập luận pháp lý hoàn toàn mới chống lại các công ty công nghệ và buộc họ phải chịu trách nhiệm.